Tarih
-
Geçmişte Hayat Daha mı Kolaydı?
Zor bir günün ardından, yorgun bir akşamda ya da geleceğe dair kaygılar arttığında birçok insanın aklından aynı cümle geçer:“Eskiden hayat daha kolaydı.” Bu cümle bazen bir iç çekişle söylenir, bazen de neredeyse bir sitem gibi dökülür ağızdan. Bugünün karmaşası, belirsizliği ve bitmeyen koşturması içinde geçmiş, daha sade ve daha huzurlu bir yer gibi görünür. Sanki…
-
Soğuk Savaş: İki Süper Güçten Çok Daha Fazlası
Soğuk Savaş denildiğinde akla genellikle iki isim gelir: Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği. Haritalar iki renge ayrılır, dünya adeta iki kutuplu bir satranç tahtasına indirgenir. Oysa bu dönem, yalnızca iki süper gücün stratejik hamlelerinden ibaret değildi. Asıl yükü taşıyanlar çoğu zaman ne Washington’daki karar vericilerdi ne de Moskova’daki parti yöneticileriydi. Soğuk Savaş, milyonlarca insanın…
-
Reform Hareketi: Avrupa’yı Değiştiren Büyük Dönüşüm
Reform Hareketi, 16. yüzyılda Avrupa’nın dini, kültürel ve siyasi yapısını kökten değiştiren bir yenilenme sürecidir. Katolik Kilisesi’nin otoritesine yönelik eleştirilerin yoğunlaştığı bu dönem, aynı zamanda bireyin düşünsel özgürlüğünün ve modern dünyanın temellerinin güçlendiği bir çağdır. Rönesans’ın hazırladığı entelektüel atmosfer, Reform’un hem zeminini hazırlamışhem de hızını belirlemiştir. Reform Hareketi Nedir? Reform, Avrupa’da Katolik Kilisesi’nin inanç, ibadet…
-
Kahvenin Türk Toplumundaki Tarihi ve Sosyal Ritüelleri
Türk kahvesi, bir içecek olmasının yanı sıra, Türk kültürünün kolektif hafızasında önemli bir yere sahip olan çok katmanlı bir sosyal pratik olarak değerlendirilir. Osmanlı toplumunda kahvenin toplum tarafından kabulü, dönüşümü ve günlük yaşama yerleşmesi; iktidar, toplumsal yapı, cinsiyet rolleri, mahalle düzeni ve kültürel ritüellerle iç içe geçmiştir. Bu nedenle Türk kahvesi, tarihçilerin olduğu kadar sosyologların…
-
Osmanlı’da Gündelik Hayat: Zaman, Mekân ve İnsan
1. Gündelik Hayatın Tarihi Tarih çoğu zaman krallardan, savaşlardan ya da büyük fetihlerden bahseder. Oysa bir uygarlığın ruhunu anlamak istiyorsak, insanların gündelik yaşamına bakmamız gerekir. Çünkü bir toplumun nasıl yaşadığı, ne yediği, nasıl çalıştığı ya da neye zaman ayırdığı; o toplumun değerlerini, düzenini ve dünyayı algılayış biçimini açığa çıkarır. Osmanlı İmparatorluğu da sadece sarayların, orduların ve sultanların…
-
Zamanın Tanığı Ağaçlar
Ağaçlar insanlık tarihinin en eski tanıklarıdır.Her halkasında, bir dönemin iklimi, bir toplumun yaşam biçimi ve bir uygarlığın dokunuşu vardır. Bugün bir ormanda yürürken gördüğümüz yaşlı bir meşe, belki de Bizans’ın son günlerine, Osmanlı’nın kuruluşuna ya da Cumhuriyet’in ilk sabahlarına şahitlik etmiştir. Zamanın tanığı olan ağaçlar, âdeta doğanın tarih kitapları gibidir. Modern insanın hızla tükettiği dünyada,…
-
Rönesans Nedir? Avrupa Nasıl Yeniden Doğdu?
Bir Çağın Uyanışı Orta Çağ’ın uzun ve durağan yüzyıllarının ardından Avrupa’da bir kıpırdanma başladı. İnsanlar gökyüzüne, doğaya, sanata ve bilime yeniden ilgi duymaya başladılar. Bu hareketin adı “Rönesans”tı. Fransızca renaissance yani “yeniden doğuş” anlamına geliyordu. Rönesans bazılarına göre sadece bir sanat devrimi olsa da, aynı zamanda bir düşünce ve yaşam biçimi dönüşümüydü. İnsan, Tanrı merkezli düşünceden yavaşça sıyrılıp, kendi varlığının…
-
İletişimin Tarihi: Mektuptan Mesaja
İnsanlık tarihine bakıldığında, iletişim her zaman hayatın merkezinde olmuştur. Günümüzde birkaç saniyede mesaj atabiliyor, dünyanın öbür ucundaki bir arkadaşımızla görüntülü konuşabiliyoruz. Ama eskiden işler farklıydı. Mektuplar günler, bazen haftalar alır; bir haberin ulaşması sabır gerektirirdi. Bu yazıda, iletişimin tarihine kısa bir yolculuk yapacak, mektuptan mesaja uzanan evrimi ve günlük hayatımız üzerindeki etkilerini keşfedeceğiz. Geçmişin İletişim…
-
Tarihin En Büyük Yanlış Anlaşılmaları: Efsaneler ve Gerçekler
Tarih dediğimiz şey, sadece olayların sıralı bir şekilde anlatıldığı bir ders kitabı değildir. Tarih, aynı zamanda bu olayların nasıl aktarıldığı, kimlerin hikâyelerinin öne çıkarıldığı ve hangi bilgilerin nesilden nesile taşındığıyla ilgilidir. Bazen bu aktarım sürecinde hatalar yapılır, efsaneler gerçeğin önüne geçer. Bugün bildiğimizi sandığımız birçok şey, aslında yanlış anlaşılmaların birer ürünü. Peki siz tarihin en…
-
Kadınların Tarihteki Görünmezliği
Tarih dediğimiz şey, sadece yaşanan olayların sıralı anlatısı değil. Asıl mesele, bu olayların kimin gözünden yazıldığıdır. Bugün elimizdeki tarih kitaplarına baktığımızda çoğunlukla hükümdarlar, devlet adamları, savaşlar ve siyasi değişimler anlatılır. Ama toplumun yarısını oluşturan kadınların hikâyeleri genellikle ya hiç yer almaz ya da arka planda geçer. Peki kadınlar gerçekten tarihte yok muydu, yoksa bilinçli olarak…